1. Μετασχηματισμός Βιομηχανίας
Οικονομία
ΠΡΑΣΙΝΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΗΣ ΕΕ
Στόχος 2050
Μεταφορές
Στόχος 2030: -55% Μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου
Η πράσινη οικονομία αναδιαμορφώνει τον ανταγωνισμό. Παραδοσιακοί παράγοντες όπως η τιμή και η ποιότητα συνδυάζονται πλέον με διαφάνεια και βιωσιμότητα.
Η Μετάβαση:
Από μεμονωμένα «πράσινα» χαρακτηριστικά σε θεμελιώδη αναδιάρθρωση ολόκληρων κλάδων
2. Κατανόηση των δυναμικών βιωσιμότητας που είναι ειδικές για τον κλάδο
Η Πράσινη Συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι ένας ενιαίος νόμος, αλλά ένα δίκτυο στρατηγικών που επηρεάζουν κάθε κλάδο διαφορετικά. Για τις οικογενειακές επιχειρήσεις, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν τον τομέα τους είναι το κλειδί για τον σχεδιασμό μιας ρεαλιστικής στρατηγικής βιωσιμότητας.
Τομέας
Βασική εστίαση στη βιωσιμότητα
Τρόφιμα & Γεωργία
Διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα, βιολογικές πιστοποιήσεις, μειωμένη χρήση φυτοφαρμάκων και εξοικονόμηση νερού.
Λιανική πώληση
Μείωση των απορριμμάτων συσκευασίας, ηθικές εργασιακές πρακτικές και αρχές κυκλικής οικονομίας (προγράμματα επιστροφής).
Τουρισμός
Ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στα τοπικά οικοσυστήματα, υποστήριξη των τοπικών κοινωνιών και ενεργειακή απόδοση στη φιλοξενία.
Βιομηχανοποίηση
Αποδοτικότητα πόρων, μείωση εκπομπών, διαχείριση αποβλήτων και βιομηχανική συμβίωση (επαναχρησιμοποίηση υποπροϊόντων).
3. Χαράσσοντας την πορεία σας: Χαρτογράφηση βιωσιμότητας του κλάδου
Για να μπορέσει μια οικογενειακή επιχείρηση να πλοηγηθεί αποτελεσματικά στην πράσινη μετάβαση, είναι απαραίτητο να κατανοήσει την τοποθέτηση του τομέα της όσον αφορά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τη ρύθμιση και τις ευκαιρίες της αγοράς. Αυτή η διαδικασία, γνωστή ως χαρτογράφηση της βιωσιμότητας του κλάδου, δημιουργεί μια σαφή εικόνα για το πού βρίσκεται ο κλάδος και προς τα πού οδεύει η αλλαγή.
Κάθε βιομηχανία αφήνει ένα μοναδικό στίγμα στον πλανήτη. Κάποιες, όπως η κλωστοϋφαντουργία, καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες νερού και χημικών ουσιών. Άλλες, όπως η μεταποίηση και οι μεταφορές, καταναλώνουν ενέργεια. Και υπάρχουν και εκείνες, όπως οι συσκευασίες, που παράγουν βουνά αποβλήτων.
Χαρτογράφηση Βιωσιμότητας
Ο εντοπισμός των ακόλουθων σημείων αποκαλύπτει πού σας περιμένουν οι μεγαλύτερες ευκαιρίες για καινοτομία.
Βασική Χρήση Πόρων
Κατανάλωση ενέργειας
Πρώτες ύλες
Χρήση νερού
Βασικά αποτελέσματα
Εκπομπές άνθρακα
Παραγωγή Αποβλήτων
Υποπροϊόντα
1
Αποτύπωμα Τομέα Χάρτης
2
Προσδιορισμός
Εισόδων/Εξόδων
3
Ανάλυση
κανονισμών
4
Προσδιορίστε την ευκαιρία
Συγκριτική αξιολόγηση
Παρόλο που οι νόμοι θέτουν το ελάχιστο πλαίσιο, τα εθελοντικά πρότυπα βιωσιμότητας και τα σχήματα πιστοποίησης συχνά καθορίζουν την ηγεσία. Αυτά υπερβαίνουν τη συμμόρφωση, επηρεάζοντας τους κλάδους μέσω διεθνώς αναγνωρισμένων συστημάτων όπως το FSC (για προϊόντα χαρτιού και ξύλου), το Fairtrade (για τρόφιμα και γεωργία) ή το ISO 14001 (για περιβαλλοντική διαχείριση). Αυτό που παλαιότερα θεωρούνταν προαιρετικό, πλέον εξελίσσεται σε προϋπόθεση. Σε πολλές αλυσίδες εφοδιασμού, αυτές οι πιστοποιήσεις δεν αποτελούν απλώς διακρίσεις, αλλά «εισιτήριο» για πρόσβαση σε νέες αγορές, για σύναψη συνεργασιών με μεγάλους πελάτες και για την απόδειξη ουσιαστικής δέσμευσης στη βιωσιμότητα.
Για να γίνει αυτό το κρίσιμο βήμα πιο συγκεκριμένο και εφαρμόσιμο, οι οικογενειακές επιχειρήσεις έχουν στη διάθεσή τους έναν πολύτιμο και δωρεάν πόρο: το ITC Standards Map.
Αναπτυγμένη από το International Trade Centre και χρηματοδοτούμενη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτή η διαδικτυακή πλατφόρμα αποτελεί έναν από τους πιο ολοκληρωμένους παγκόσμιους πόρους για την εξερεύνηση προτύπων βιωσιμότητας. Έχει σχεδιαστεί για να απλοποιεί τον κόσμο των πιστοποιήσεων και να βοηθά τις επιχειρήσεις να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις.
Ο Χάρτης Προτύπων ITC:
Καλύπτει περισσότερα από 300 πρότυπα και πρωτοβουλίες βιωσιμότητας σε διάφορους κλάδους και προϊόντα.
Επιτρέπει τη λεπτομερή σύγκριση των απαιτήσεων πιστοποίησης (π.χ. περιβαλλοντικά, κοινωνικά, κριτήρια ιχνηλασιμότητας και διακυβέρνησης).
Παρέχει φίλτρα ανά τομέα και περιοχή, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να βλέπουν γρήγορα ποια πρότυπα ισχύουν για τον τύπο προϊόντος ή την αγορά εξαγωγών τους.
Προσφέρει πρακτικές πληροφορίες σχετικά με το κόστος, τις απαιτήσεις ελέγχου και τα θέματα (κλίμα, εργασία, βιοποικιλότητα κ.λπ.), διευκολύνοντας την αξιολόγηση της καταλληλότητάς τους.
Υποστηρίζει τη συγκριτική αξιολόγηση: οι οικογενειακές επιχειρήσεις μπορούν να ελέγξουν ποια πρότυπα υιοθετούν οι ανταγωνιστές και εάν η ευθυγράμμιση με αυτά θα μπορούσε να ανοίξει νέες αγορές.
Χάρτης Προτύπων - 10 Χρόνια Επέτειος
ITC Standards Map Knowledge Hub
Το ITC Standards Map Knowledge Hub είναι ένας ισχυρός σύμμαχος για τις Εφαρμογή στον πραγματικό κόσμο οικογενειακές ΜΜΕ που προσπαθούν να αναπτυχθούν με βιώσιμο τρόπο. Προσφέρει σαφήνεια σε αυτό που συχνά μοιάζει με λαβύρινθο προτύπων βιωσιμότητας, μετατρέποντας την πολυπλοκότητα σε πρακτική γνώση.
Η πλατφόρμα είναι κάτι περισσότερο από μια βάση δεδομένων: είναι ένας ολοκληρωμένος χώρος μάθησης. Μέσω των ενοτήτων της σχετικά με τη Μεθοδολογία, τα Δεδομένα, την Ηλεκτρονική Μάθηση, τα Σεμινάρια, τις Συχνές Ερωτήσεις και το Γλωσσάρι, οι οικογενειακές επιχειρήσεις μπορούν να εξερευνήσουν πώς δημιουργούνται τα πρότυπα βιωσιμότητας, πώς επαληθεύονται οι πληροφορίες και πώς να χρησιμοποιούν αυτές τις πληροφορίες προς όφελός τους.
Πλοηγούμενοι στον Κόμβο, οι ΜΜΕ μπορούν να ανακαλύψουν ποιες πιστοποιήσεις ταιριάζουν στα προϊόντα και τις αγορές-στόχους τους, να συγκρίνουν την πρόοδό τους με ομολόγους του κλάδου και να δουν τι σημαίνει στην πράξη η τήρηση συγκεκριμένων προτύπων. Δεν πρόκειται απλώς για θεωρητική μάθηση: είναι ένας τρόπος για να μεταφραστεί η βιωσιμότητα στις καθημερινές επιχειρηματικές αποφάσεις. Με μια σαφέστερη κατανόηση των προτύπων και των προσδοκιών, οι οικογενειακές επιχειρήσεις μπορούν να ενισχύσουν την περιβαλλοντική τους απόδοση, να ανταποκριθούν με σιγουριά στις απαιτήσεις των πελατών και της αλυσίδας εφοδιασμού και να ενισχύσουν τη θέση τους στην αναπτυσσόμενη πράσινη οικονομία.
Εφαρμογή στον πραγματικό κόσμο
Φανταστείτε μια οικογενειακή επιχείρηση παραγωγής κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων.
Αναζητώντας τον όρο «βαμβάκι» στον Χάρτη Προτύπων ITC, μπορεί κανείς να δει άμεσα σχετικά πρότυπα βιωσιμότητας – από πιστοποιήσεις βιολογικής γεωργίας έως προγράμματα εργασιακών δικαιωμάτων. Ομοίως, μια εταιρεία συσκευασίας μπορεί να ερευνήσει πιστοποιήσεις για την προμήθεια χαρτιού, την ανακύκλωση και την οικολογική σήμανση. Αυτό το είδος άμεσης εφαρμογής μεταφέρει τις οικογενειακές επιχειρήσεις πέρα από την αφηρημένη στρατηγική, παρέχοντας πρακτική, τεκμηριωμένη καθοδήγηση σχετικά με την πορεία του τομέα τους και τον τρόπο με τον οποίο θα τοποθετηθούν ανταγωνιστικά.
Αναφορά:
Διεθνές Κέντρο Εμπορίου. (χ.η.). Χάρτης Προτύπων. Ανακτήθηκε από
https:/ standardsmap.org/en/home
3.2 Ανταγωνιστική ευφυΐα για την πράσινη μετάβαση
Στη σημερινή πράσινη οικονομία, η γνώση είναι δύναμη – ειδικά όταν πρόκειται για τους ανταγωνιστές σας. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο άλλοι στον κλάδο σας προσεγγίζουν τη βιωσιμότητα βοηθά την οικογενειακή σας επιχείρηση να παραμένει ευέλικτη, εμπνευσμένη και ένα βήμα μπροστά.
Ξεκινήστε με ό,τι είναι δημόσιο
- Εκθέσεις ESG και βιωσιμότητας
- Δελτία τύπου και «πράσινες» ιστοσελίδες
- Πιστοποιήσεις (ISO 14001, B Corp, κ.λπ.)
Ελέγξτε τη δημόσια συζήτηση
- Μέσα ενημέρωσης
- Αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
- Έπαινος ή κριτική πελατών
➡ Αποκαλύπτει την πραγματική φήμη
Πηγαίνετε εκεί που συναντόνται εργαζόμενοι στη βιομηχανία
- Συνέδρια
- Διαδικτυακά σεμινάρια
- Εμπορικές εκθέσεις
Παρατηρήστε τον Πραγματικό Κόσμο
- Ηλιακοί συλλέκτες, στόλοι ηλεκτρικών οχημάτων, οικολογικά σημάνσεις
- Δημόσιες βάσεις δεδομένων και δείκτες για το κλίμα
➡ Απόδειξη πραγματικής δέσμευσης
3.3 Δυναμική της Αγοράς και Προσδοκίες Πελατών
Οι προσδοκίες των πελατών δεν είναι πλέον οι ίδιες όπως ήταν πριν από λίγα χρόνια. Σκεφτείτε τις δικές σας συνήθειες ως καταναλωτής: έχετε επιλέξει ποτέ ένα προϊόν έναντι κάποιου άλλου επειδή έφερε την ετικέτα «βιολογικό», «ανακυκλώσιμο» ή «δίκαιο εμπόριο»;
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η βιωσιμότητα έχει πλέον υπερβεί το πεδίο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και έχει εξελιχθεί σε θεμελιώδες στοιχείο της ρυθμιστικής και ανταγωνιστικής αρχιτεκτονικής της ενιαίας αγοράς. Αυτός ο μετασχηματισμός καθοδηγείται από αυστηρή ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθιστώντας τη δέουσα επιμέλεια βιωσιμότητας μια αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση για την πρόσβαση στην αγορά, ιδιαίτερα σε τομείς B2B. Η Οδηγία της ΕΕ για τη Δέουσα Επιμέλεια Βιωσιμότητας των Επιχειρήσεων (CSDDD) θα απαιτεί σύντομα από τις μεγάλες εταιρείες να εντοπίζουν, να προλαμβάνουν και να μετριάζουν αρνητικές επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα και στο περιβάλλον σε όλο το εύρος των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας τους.
Αυτό συμπληρώνεται από κανονισμούς ανά κλάδο, όπως ο Κανονισμός της ΕΕ για την Αποψίλωση των Δασών (EUDR), ο οποίος απαγορεύει τη διάθεση προϊόντων όπως το βοδινό κρέας, το κακάο, ο καφές και το φοινικέλαιο στην αγορά της ΕΕ, εάν προέρχονται από πρόσφατα αποψιλωμένες εκτάσεις. Για τις οικογενειακές επιχειρήσεις, αυτό δεν αφορά απλώς τη φήμη· αποτελεί προϋπόθεση για τη συνεργασία με μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εταιρείες και για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης λειτουργικής τους βιωσιμότητας.
ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΕ = ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΙ + ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΙ ΣΤΗΝ ΤΙΜΗ
1. Οι αξίες είναι ισχυρές
Το 94% των πολιτών της ΕΕ λένε ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι σημαντική.
Το 68% πιστεύει ότι οι αγοραστικές τους επιλογές μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
(Πηγή: Ευρωβαρόμετρο 2023)
2. Ξοδεύουν αναλόγως.
Η βιολογική αγορά της Γερμανίας ξεπέρασε τα 15 δισεκατομμύρια ευρώ το 2022. Μάρκες όπως η ECOALF σημείωσαν κορυφαία επιτυχία χρησιμοποιώντας ανακυκλωμένα υλικά. Πολλοί καταναλωτές θα πληρώσουν περισσότερα για προϊόντα που ταιριάζουν με τις αξίες τους.
3. Αλλά να μία σύγκρουση:
Η κρίση του κόστους ζωής άλλαξε τα δεδομένα. Όταν οι τιμές αυξάνονται, η βιωσιμότητα ανταγωνίζεται την προσιτή τιμή.
Σε ένα σούπερ μάρκετ με έκπτωση όπως το Lidl ή το Aldi: Πράσινο ιδανικό έναντι χαμηλότερης τιμής.
Η τιμή συχνά κερδίζει.
4. Η Πραγματικότητα:
Οι Ευρωπαίοι καταναλωτές υποστηρίζουν κατ’ αρχήν τη βιωσιμότητα.
Ωστόσο, οι καθημερινές αγοραστικές αποφάσεις εξακολουθούν να επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από το κόστος.
Λαμβάνοντας υπόψη το πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Πώς προσαρμόζονται οι πελάτες σας στην Οδηγία CSDDD ή στον Κανονισμό Ταξινομίας της ΕΕ και ποια νέα δεδομένα ζητούν από εσάς ως προμηθευτή;
- Είναι διατεθιμένοι οι καταναλωτές των προϊόντων σας σας (εντός ΕΕ) να πληρώσουν ένα επιπλέον κόστος που προκύπτει από “πράσινες πρακτικές” ή θεωρεί ότι η βιωσιμότητα αποτελεί πλέον βασικό πρότυπο που καλύπτεται από τη συνήθη τιμή;
- Πώς μπορεί η επιχείρησή σας να αξιοποιήσει τους μηχανισμούς χρηματοδότησης της ΕΕ και τις πιστοποιήσεις, ώστε να μετατρέψει τη συμμόρφωση από κέντρο κόστους σε πηγή καινοτομίας, πρόσβασης σε αγορές και ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος;
Με την εκ των προτέρων εξέταση αυτών των ερωτημάτων, οι οικογενειακές επιχειρήσεις δεν χρειάζεται απλώς να αντιδρούν στους κανόνες της ΕΕ. Αντίθετα, μπορούν να αναδειχθούν ως ευέλικτοι και διορατικοί φορείς που μετατρέπουν τις απαιτήσεις βιωσιμότητας σε πραγματικές ευκαιρίες ανάπτυξης και ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος.
4. Σύνδεση με μελέτες περιπτώσεων
Η εταιρεία Plojhar: Μια στρατηγική προσέγγιση στην ανάλυση του κλάδου και την πράσινη τοποθέτηση
Η πορεία 135 ετών της οικογένειας Plojhar από την παραδοσιακή βιβλιοδεσία έως τις βιώσιμες συσκευασίες, καταδεικνύει πώς η διεξοδική ανάλυση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος μπορεί να καθοδηγήσει επιτυχημένες στρατηγικές πράσινης μετάβασης. Η εμπειρία αυτή προσφέρει πρακτικές γνώσεις σχετικά με το πώς οι οικογενειακές επιχειρήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν την ανταγωνιστική ευφυΐα για να δημιουργήσουν διαρκή περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα.
5. Συμπέρασμα
Μια επιτυχημένη πράσινη μετάβαση ξεκινά με τη γνώση του κλάδου σας και την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η βιωσιμότητα αναδιαμορφώνει τον ανταγωνισμό. Όταν οι οικογενειακές επιχειρήσεις συνδυάζουν αυτή τη γνώση με έξυπνη παρατήρηση της αγοράς, μπορούν να λάβουν αποφάσεις που ενισχύουν τόσο την ανθεκτικότητά τους όσο και τη φήμη τους. Η μελλοντική πορεία βασίζεται στη διατήρηση της περιέργειας, στην παρακολούθηση των νέων εξελίξεων και στην έγκαιρη προσαρμογή, μετατρέποντας την αλλαγή σε ευκαιρία για ανάπτυξη και ηγεσία στον τομέα τους.
6. Δραστηριότητα αυτοαξιολόγησης
7. Πηγές για περαιτέρω μελέτη
- The European Green Deal – consilium.europa.eu/en/policies/european-green-deal
- European SME Survey on Green Transition – futurium.ec.europa.eu/en/promoting-enterprise/news/new-flash-eurobarometer-shows-smes-are-driving-green-transition
- European Innovation Council (EIC): eic.ec.europa.eu – Information on emerging green technologies and funding opportunities
- SME EnviroPortal (European Commission): ec.europa.eu/environment/sme – Practical guidance for small businesses on environmental compliance
8. Παραπομπές
- PubAffairs Bruxelles. (2023, July 20). Eurobarometer: Majority of Europeans consider that the green transition should go faster – PubAffairs Bruxelles. pubaffairsbruxelles.eu/eu-institution-news/eurobarometer-majority-of-europeans-consider-that-the-green-transition-should-go-faster
- Futurium. (n.d.). Packaging waste statistics – futurium.ec.europa.eu/en/promoting-enterprise/news/new-flash-eurobarometer-shows-smes-are-driving-green-transition
- FSC (Forest Stewardship Council)
- LEED building certification (Leadership in Energy and Environmental Design)