1. Βασικές Έννοιες
Αναφορές και πιστοποιήσεις βιωσιμότητας
Η υποβολή εκθέσεων και οι πιστοποιήσεις αποτελούν μία από τις στρατηγικές εταιρικής επικοινωνίας προς τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τις πρακτικές ESG ενός οργανισμού.
Η αναφορά αποσκοπεί στη συστηματική αποκάλυψη των κινδύνων (ESG) και των ενεργειών που αντιμετωπίζει ένας οργανισμός κατά τη διάρκεια της επιχειρησιακής του διαδικασίας.
Οι πιστοποιήσεις αντιπροσωπεύουν επαληθεύσεις από τρίτους των πρακτικών ESG του οργανισμού και της συμμόρφωσής τους με τους κανονισμούς ή τους κανόνες του κλάδου (Pope & Lim, 2020)
Αποκαλύπτοντας και επαληθεύοντας τις πρακτικές ESG, μπορείτε να χτίσετε καλύτερα την εμπιστοσύνη των ενδιαφερόμενων μερών, όπως πελάτες, προμηθευτές και επενδυτές, οι οποίοι δεν εμπλέκονται στη λειτουργία της εταιρείας και δεν γνωρίζουν απαραίτητα τι κάνει στην πραγματικότητα.
Αυτό αποτελεί μια ανησυχία ιδιαίτερα σημαντική για οικογενειακές επιχειρήσεις όπως η δική σας, καθώς τα ενδιαφερόμενα μέρη συχνά ανησυχούν ότι η οικογένειά σας μπορεί να μοιράζεται σημαντικές πληροφορίες κυρίως μεταξύ τους αντί να τις μοιράζεται ανοιχτά με μη μέλη της οικογένειας (Hsueh, 2018).
Απαντώντας στα ενδιαφερόμενα μέρη
Εκτός από το να επικοινωνεί ενεργητικά τις πρακτικές ESG σε εξωτερικούς φορείς, η οικογένειά σας μπορεί επίσης να αντιμετωπίσει πίεση από αυτούς τους φορείς να αποκαλύψει περισσότερες πληροφορίες και να λάβει περισσότερες επιβεβαιώσεις (Morsing & Spence, 2019).
Για παράδειγμα, αν άλλοι ανταγωνιστές υιοθετούν την ίδια πιστοποίηση, οι πελάτες και προμηθευτές σας μπορεί να περιμένουν να κάνετε το ίδιο· διαφορετικά, μπορεί να χάσετε τέτοιες επιχειρηματικές συνεργασίες και ευκαιρίες όταν αυτοί θα στραφούν σε ανταγωνιστές που διαθέτουν πιστοποίηση, όπως έχει μοιραστεί η οικογένεια της KSL Trading (Σουηδία) στην περίπτωση τους.
Παρομοίως, η περίπτωση της Orditura Paola di Grazzini Fausto (Ιταλία), αντιμετωπίζει πίεση στον κλάδο κλωστοϋφαντουργίας, όπου οι προμηθευτές αναμένεται να αποκτήσουν πιστοποιήσεις για τα συστατικά και τα προϊόντα τους. Η ικανοποίηση ή ακόμη και η υπέρβαση των απαιτήσεων αυτών των φορέων μπορεί να προσφέρει στην οικογενειακή σας επιχείρηση θετικές αξιολογήσεις που προσελκύουν περισσότερες αλληλεπιδράσεις από φορείς προς όφελος των επιχειρηματικών σας δραστηριοτήτων (He et al., 2025).
Κοινά πλαίσια αναφοράς
Όταν η οικογένειά σας αποφασίσει να συμμετάσχει σε τέτοιες στρατηγικές επικοινωνίας, μπορείτε να ξεκινήσετε με τα πιο κοινά πλαίσια αναφοράς και/ή πιστοποιήσεις.
Το πιο κοινό πλαίσιο αναφοράς είναι η Παγκόσμια Πρωτοβουλία Αναφοράς (Global Reporting Initiative – GRI), η οποία αποτελεί κυρίαρχο πλαίσιο για την αναφορά βιωσιμότητας, καθώς περισσότερες από 14.000 οργανώσεις σε περισσότερες από 100 χώρες έχουν υιοθετήσει αυτό το πλαίσιο για να καθοδηγούν την αναφορά βιωσιμότητάς τους.
Ωστόσο, οι οικογενειακές επιχειρήσεις στην ΕΕ μπορεί να χρειάζεται να δώσουν προσοχή στα Ευρωπαϊκά Πρότυπα Αναφοράς Βιωσιμότητας (European Sustainability Reporting Standards – ESRS), τα οποία θα αποτελέσουν το καθοδηγητικό πλαίσιο για την αναφορά βιωσιμότητας των εταιρειών σύμφωνα με την Οδηγία CSRD της ΕΕ, αρχής γενομένης από το 2025.
Διάφορες πιστοποιήσεις
Σε σύγκριση με την επικράτηση των πλαισίων αναφοράς, στον τομέα των πιστοποιήσεων βιωσιμότητας παρατηρείται μεγαλύτερη ποικιλία. Οι πιο διαδεδομένες είναι:
(1) ISO 14001, το οποίο αποτελεί διεθνές πρότυπο για την αξιολόγηση του συστήματος περιβαλλοντικής διαχείρισης ενός οργανισμού, με στόχο τον έλεγχο και τη βελτίωση της περιβαλλοντικής του απόδοσης. Οι μελέτες περίπτωσης των Aveflor (Τσεχία) και Grupo El Castillo (Ισπανία) έχουν υιοθετήσει το ISO 14001 για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής τους επίδοσης, ιδίως στη διαχείριση αποβλήτων από εργαζομένους και πελάτες·
(2) EMAS (Σύστημα Οικολογικής Διαχείρισης και Ελέγχου), το οποίο είναι παρόμοιο με το ISO 14001, αλλά δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη διαχείριση περιβαλλοντικών επιδόσεων οργανισμών που δραστηριοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση·
(3) Πιστοποίηση B Corp, ένα πρότυπο που αξιολογεί όχι μόνο την περιβαλλοντική απόδοση ενός οργανισμού, αλλά και την κοινωνική του επίδοση, καθώς και το επίπεδο διαφάνειας που επιδεικνύει.
Πέρα από αυτές τις ολοκληρωμένες πιστοποιήσεις, οι οικογενειακές επιχειρήσεις μπορούν να στοχεύσουν και σε πιστοποιήσεις που αφορούν συγκεκριμένες πτυχές των πρακτικών βιωσιμότητας.
Για παράδειγμα, η επιχείρηση Plojihar (Τσεχία) έχει υιοθετήσει την πιστοποίηση του Forest Stewardship Council (FSC) για την παρακολούθηση και τη βιώσιμη διαχείριση των προϊόντων ξυλείας που χρησιμοποιεί.
Αντίστοιχα, η περίπτωση της Orditura Paola di Grazzini Fausto (Ιταλία) ακολουθεί το πρότυπο Global Recycled Standard (GRS), με στόχο τη βελτίωση της ανακύκλωσης υλικών και προϊόντων
Προκλήσεις
Η ποικιλία των πλαισίων αναφοράς και των πιστοποιήσεων μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές προκλήσεις για μια οικογενειακή επιχείρηση, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μικρομεσαία επιχείρηση.
Καθώς η συμμόρφωση με κάθε πλαίσιο και/ή πιστοποίηση απαιτεί χρόνο και πόρους, είναι συχνά δύσκολο για μια επιχείρηση να ανταποκριθεί ταυτόχρονα σε πολλαπλές απαιτήσεις.
Ειδικότερα, όταν μια οικογενειακή επιχείρηση δραστηριοποιείται σε διαφορετικές χώρες, τα νομικά πλαίσια ενδέχεται να διαφέρουν ή ακόμη και να έρχονται σε αντίθεση μεταξύ τους. Όπως καταδεικνύει η περίπτωση της Aveflor (Τσεχία), αυτό μπορεί να δυσχεράνει την ανάπτυξη ενός ενιαίου και συνεκτικού συστήματος περιβαλλοντικής διαχείρισης σε επίπεδο επιχείρησης.
Αντίστοιχα, η Essem Design (Σουηδία) δραστηριοποιείται σε διαφορετικούς κλάδους, όπου κάθε κλάδος απαιτεί διαφορετικές πιστοποιήσεις. Επιπλέον, ορισμένα πλαίσια αναφοράς και πιστοποιήσεις απαιτούν εκτενή παρακολούθηση και υπολογισμούς (όπως οι εκπομπές Scope 3 σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού), γεγονός που επιβαρύνει σημαντικά το διοικητικό έργο. Ως αποτέλεσμα, η οικογένεια που διοικεί την Essem Design καλείται να διαχειριστεί αυξημένο διοικητικό φόρτο για την αναφορά βιωσιμότητας, πέραν των καθημερινών λειτουργικών της υποχρεώσεων
Οι μελέτες περίπτωσης που εξετάστηκαν προσφέρουν χρήσιμες κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.
Καταρχάς, όταν μια οικογενειακή επιχείρηση έρχεται αντιμέτωπη με πολλαπλά πλαίσια και πιστοποιήσεις, είναι σημαντικό να αξιολογήσει ποια είναι τα πιο ουσιώδη και άμεσα συναφή με τη δραστηριότητά της.
Λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμένους πόρους, η Essem Design (Σουηδία) επέλεξε να επικεντρωθεί αρχικά στην πιστοποίηση που αφορά τον κλάδο στον οποίο δραστηριοποιείται η πλειονότητα των πελατών της και από τον οποίο προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της.
Ωστόσο, εάν θεωρείτε ότι περισσότερα από ένα πλαίσια και/ή πιστοποιήσεις είναι εξίσου σημαντικά, ενδέχεται να απαιτείται η ανάθεση της σχετικής ευθύνης σε ένα άτομο, το οποίο θα μελετήσει σε βάθος τις απαιτήσεις και θα λειτουργήσει ως εσωτερικός εξειδικευμένος γνώστης του αντικειμένου.
Η Aveflor (Τσεχία), για παράδειγμα, έχει προσλάβει εργαζόμενο με κύριο αντικείμενο την κατανόηση των κανονιστικών διαφορών μεταξύ χωρών. Το άτομο αυτό συνεργάζεται στενά με δημόσιους φορείς και συμμετέχει σε αναλυτικές συζητήσεις με αρμόδιες αρχές, συμβάλλοντας στην υιοθέτηση κατάλληλων βιώσιμων πρακτικών, όπως η εγκατάσταση φωτοβολταϊκού σταθμού και μονάδας επεξεργασίας λυμάτων.
Εάν η οικογενειακή επιχείρηση δεν διαθέτει τους απαραίτητους πόρους για την ανάπτυξη εσωτερικής εξειδίκευσης, μπορεί να αξιοποιήσει τη συνεργασία με εξωτερικούς εταίρους.
Για παράδειγμα, η Grupo El Castillo (Ισπανία) παρέχει εκπαίδευση σε περιβαλλοντικά θέματα στους πελάτες της, οι οποίοι στη συνέχεια συμβάλλουν στην εφαρμογή βιώσιμων πρακτικών, όπως η μείωση αποβλήτων, προκειμένου να καλύψει τις απαιτήσεις σχετικών πιστοποιήσεων.
Αντίστοιχα, η KSL Trading (Σουηδία) έχει εκπαιδεύσει τους πελάτες της ώστε να συνεισφέρουν δεδομένα και πληροφορίες για την προετοιμασία των εκθέσεων βιωσιμότητας.
Παράλληλα, συνεργάζεται και με προμηθευτές, ανταλλάσσοντας γνώση και εμπειρία, όπως σχετικά με τη συλλογή δεδομένων από πελάτες και συνεργάτες ή τον υπολογισμό των εκπομπών.
Η στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη επιτρέπει στις οικογενειακές επιχειρήσεις να αξιοποιούν συλλογικούς πόρους και γνώσεις, διευκολύνοντας τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που σχετίζονται με την αναφορά βιωσιμότητας και τις πιστοποιήσεις.
Συμπερασματικά, η υποβολή εκθέσεων και πιστοποιήσεων βιωσιμότητας καθίσταται σταδιακά αναπόφευκτη για τις οικογενειακές επιχειρήσεις λόγω των αυξανόμενων απαιτήσεων βασικών ενδιαφερόμενων μερών, όπως η κυβέρνηση, η βιομηχανία και οι πελάτες, οι οποίοι χρειάζονται πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες βιωσιμότητας της οικογενειακής σας επιχείρησης για να αναπτύξουν την εμπιστοσύνη και την προθυμία τους να συνεργαστούν μαζί σας.
Καθώς υπάρχουν πολλά διαφορετικά πλαίσια αναφοράς και πρότυπα πιστοποίησης, η οικογένειά σας ενδέχεται να μην έχει αρκετούς πόρους για να τα επιδιώξει όλα.
Επομένως, ίσως χρειαστεί να συζητήσετε με τα μέλη της οικογένειάς σας:
πού να δώσετε προτεραιότητα;
ποιο άτομο να ορίσετε για τον σκοπό αυτό;
εάν θα θέλατε να συνεργαστείτε με τους εξωτερικούς σας συνεργάτες για αυτό τον σκοπό;
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτές τις ερωτήσεις αξιολόγησης για να καθοδηγήσετε τη συζήτηση της οικογένειάς σας.
- Ποιοι είναι οι βασικοί ενδιαφερόμενοι φορείς σας και ποιες είναι οι προσδοκίες τους από την υποβολή εκθέσεων ή/και τις πιστοποιήσεις βιωσιμότητας;
- Ποιες από αυτές τις προσδοκίες είναι πιο σημαντικές για την οικογένεια και την επιχείρησή σας;
- Τι πόρους διαθέτετε (οικονομικούς, ανθρώπινους, χρόνο) για να υιοθετήσετε το πιο σχετικό πλαίσιο αναφοράς και/ή πιστοποίηση;
- Πώς θα αξιολογούσε η οικογένειά σας τόσο το βραχυπρόθεσμο όσο και το μακροπρόθεσμο κόστος και τα οφέλη από την επιδίωξη αυτού του συγκεκριμένου πλαισίου αναφοράς ή/και πιστοποίησης;
- Ποιος θα είναι ο υπεύθυνος για την εφαρμογή της αναφοράς ή/και της πιστοποίησης; Διαθέτει αυτό το άτομο τις σχετικές γνώσεις; Πώς μπορείτε να το υποστηρίξετε στην προετοιμασία του για την εφαρμογή;
- How will you evaluate the effectiveness of your sustainability reporting and/or certification and decide whether to continue the practices?
2. Αυτοαξιολόγηση
3. Πηγές και μελέτη
- European Commission. Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).
finance.ec.europa.eu/capital-markets-union-and-financial-markets/company-reporting-and-auditing/company-reporting/corporate -sustainability-reporting_en - European Commission. Voluntary Standard for small and medium-sized enterprises (VSME). finance.ec.europa.eu
- Global Reporting Initiative (GRI):
- Content Index Template. globalreporting.org
- Licensed Software and Tools Partners in different countries. globalreporting.org
- International Organization for Standardization: Standards on different aspects of environmental sustainability. iso.org/sectors/environment
- Eco-Management and Audit Scheme (EMAS): Tools. green-forum.ec.europa.eu/green-business/emas/emas-resources/emas-tools_en
- B Lab Europe: How to become a B Corp. bcorporation.eu/become-a-b-corp/how-to-become-a-b-corp
4. Παραπομπές
- Carè, R., Agnese, P., Cerciello, M., & Taddeo, S. (2025). Does it pay off to disclose sustainability information? The effect of ESG disclosure on ESG controversies in European banks. Business Strategy and the Environment, 34, 3294–3310. doi.org/10.1002/bse.4150
- He, H., Chen, Y., Guo, R., He, L., & Wan, H. (2025). Cost of vagueness: Stakeholders’ responses to firms’ ESG information. Journal of Business Ethics. doi.org/10.1007/s10551-025-06001-0
- Hsueh, J. W.-J. (2018). Governance structure and the credibility gap: Experimental evidence on family businesses’ sustainability reporting. Journal of Business Ethics, 153(2), 547–568. doi.org/10.1007/s10551-016-3409-y
- Morsing, M., & Spence, L. J. (2019). Corporate social responsibility (CSR) communication and small and medium sized enterprises: The governmentality dilemma of explicit and implicit CSR communication. Human Relations, 72(12), 1920–1947.
doi.org/0018726718804306 - Philippe, D., & Durand, R. (2011). The impact of norm-conforming behaviors on firm reputation. Strategic Management Journal, 32(9), 969–993. doi.org/10.1002/smj.919
- Pope, S., & Lim, A. (2020). The governance divide in global corporate responsibility: The global structuration of reporting and certification frameworks, 1998–2017. Organization Studies, 41(6), 821–854. doi.org/0170840619830131